గొడ్రాళ్లకు కూడా సంతాన సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించే ముక్తేశ్వర దేవాలయం

భారత దేశంలోని చాలా ఆలయాలు పురాణ ప్రాధన్యత కలిగినవే. అయితే కొన్ని దేవాలయాలు మాత్రం శిల్ప కళతో ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచినవి. ఆ కోవకు చెందినదే ఒరిస్సాలోని ముక్తేశ్వర ఆలయం. ఇక్కడ ప్రధాన దైవాన్ని పూజిస్తే ముక్తి లభిస్తుందని చెబుతారు.ఇక ఈ దేవాలయంలోని శిల్పకళ అప్పటి వరకూ ఉన్న భారతీయ శిల్పకళకు కొత్త మార్గాన్ని చూపించిందని చరిత్ర కారుల అభిప్రాయం. అందుకు తగ్గట్టే ఆలయ నిర్మాణంతో పాటు ఆలయంలోని శిల్ప కళ విభిన్నంగా ఉంటుంది. ఈ ఆలయ నిర్మాణం కూడా విభిన్న శైలిని పోలి ఉంటుంది.ఈ ఆలయంలో సంవత్సరానికి ఒకసారి జరిగే రథోత్సవానికి దేశంలో చాలా ప్రాంతాల నుంచి మహిళలు ఎక్కువగా వస్తారు. ఇందుకు కారణం ఈ కథనంలో వివరించాము. అదే విధంగా ఈ దేవాలయంలో తాంత్రిక ఆరాధన చేసేవారు కూడా ఎక్కువ సంఖ్యలో కనిపిస్తారు. ఈ నేపథ్యంలో ఆయంలోని శిల్పకళారీతితో పాటు అక్కడి విశిష్టతలను వివరించే కథనం మీ కోసం P.C: You Tubeముక్తేశ్వర దేవాలయం ఒడిషా రాష్ట్రరాజధాని భువనేశ్వర్ పట్టణంలో ఉంది. ఈ దేవాలయాన్ని శ్రీస్తు శకం 950 నుంచి 975 మధ్య నిర్మించినట్లు చెబుతారు. కళింగ ఆలయ వాస్తు ప్రకారం ఈ దేవాలయాలన్ని నిర్మించారు. P.C: You Tubeఅయితే ఈ దేవాలయంలోని ఈ శిల్ప సంపద అంతకు ముందున్న శిల్ప కళతో పోలిస్తే ఎంతో ఉన్నత స్థాయికి చేరుకొందని పురావస్తుశాఖ అధికారుల అభిప్రాయం. ఈ విషయం పై ఇంకా పురావస్తు శాఖ అధికారులు పరిశోధనలు చేస్తూనే ఉన్నారు. P.C: You Tubeఅందువల్లే ఈ దేవాలయానికి పురాణ ప్రాధాన్యత అంతగా లేకపోయినా ఇక్కడి శిల్ప సంపదను చూడటానికి దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల నుంచే కాకుండా ప్రపంచంలోని పలు ప్రాంతాల నుంచి ఇక్కడికి వస్తుంటారు. P.C: You Tubeఅదే విధంగా ఇక్కడి ఉన్న శిల్పకళ ఒడిషాలోని ఈ ఆలయం నిర్మించిన తర్వాత నిర్మించిన రాజారాణీ దేవాలయం, లింగరాజ దేవాలయాలకు మార్గదర్శకమయ్యింది. అంటే ఇక్కడి శిల్ప కళ ఎంత నయన మనోహరంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. P.C: You Tubeఈ దేవాలయాన్ని ఒడిషాతో పాటు చుట్టుపక్కల ఉన్నకొన్ని రాష్ట్రాలను పరిపాలించిన సోమవంపురాజుల్లో ముఖ్యడైన యయాతి-1 క్రీస్తుశకం 966లో నిర్మించినట్లు ఇక్కడ దొరికిన శాసనాలతో పాటు కే.సీ పాణిగ్రాహి పరిశోధనల వల్ల తేలింది. P.C: You Tubeభువనేశ్వర్ తో పాటు చుట్టు పక్కల ఉన్న దేవాలయాలతో పోలిస్తే ఈ దేవాలయం పరిమాణంలో కాస్త చిన్నదిగా ఉంటుంది. అయితే ఇక్కడ శిల్పసంపద అమోఘం. అందువల్లే దీనిని జెమ్ ఆఫ్ ఒడిషా ఆర్కిటెక్చర్ అని పిలుస్తారు. P.C: You Tubeదేశీయ శిల్పకళలో నూతన సంప్రదాయానికి ఈ దేవాలయం ద్వారం తెరిసిందని చెప్పబడుతుంది. అప్పటి వరకూ లేని వాస్తు శాస్త్రాన్ని ఈ దేవాలయం పరిచయం చేసింది. ముఖ్యంగా ఈ దేవాలయ ప్రాకారానికి ద్వారంగా ఒక ఎతైన తోరణం కనిపిస్తుంది. P.C: You Tubeఈ తోరణం పై అనేక లతలు, పక్షులు అందంగా చెక్కబడ్డాయి. దీని నిర్మాణంలో బౌద్ధ ఆలయ నిర్మాణ శైలి ప్రభావం కనిపిస్తుంది. ఈ తోరణానికి వెడల్పాటి స్తంభాలు ఉంటాయి. ఈ స్తంభాల పై భారతీయ సంస్క`తి సంప్రదాయాలను ప్రతిబింభించే స్త్రీ మూర్తుల విగ్రహాలు చెక్కబడ్డాయి. P.C: You Tubeఇప్పటికీ ఈ స్త్రీ మూర్తుల విగ్రహాల పై ఉన్న ఆభరణాల రూపంలో సరికొత్త బంగారు ఆభరణాలు అక్కడి వారు తయారు చేస్తున్నారు. ఈ తోరణం ముందు నుంచి చూసినా, వెనుక నుంచి చూసినా ఒకే విధంగా కనిపిస్తుండటం విశేషం. P.C: You Tubeసాదారణంగా ఆలయంలోని మండపాలు అంతస్తుల ప్రకారం నిర్మించబడి ఉంటాయి. అయితే ఇక్కడ మాత్రం మనం దేవాలయం పశ్చిమాభిముఖంగా ఉన్న మండపం పిరమిడ్ ఆకారంలో ఉంటుంది. అప్పట్లో ఇది అరుదైన నూతన విధానం. P.C: You Tubeవీమాన గోపురం అడుగు చతురస్రాకారంలో ఉండి నాలుగు ముఖాలను కలిగి ఉంటుంది. నాలుగు వైపులా నాలుగు నటరాజ విగ్రహాలు ఉంటాయి. వీమాన గోపురం పై భాగంలో మరో శిఖరం ఉండి అణువణువూ శిల్పాకృతులతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. P.C: You Tubeగర్భగుడి చుట్లూ లోపలి భాగంలోని గోడల పై అందమైన స్త్రీల బొమ్మలు చెక్కబడి ఉంటాయి. ముఖ్యంగా నాగినులు పెనువేసుకన్న రీతిలో చెక్కిన శిల్పాలు చూడముచ్చటగా ఉంటాయి. గర్భగుడి లోపలి భాగం ఘనాకారంలో ఉండగా వెలుపల స్థూపాకారంలో ఉంటుంది. P.C: You Tubeజగన్మోహన మండపం 115 అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది. ఈ మండపం ఎర్రని ఇసుకరాయితో నిర్మించారు. ఇక్కడ సాధువులతో పాటు శృంగార స్త్రీల బొమ్మలు కూడా చెక్కబడివున్నాయి. గజలక్ష్మీ, రాహు, కేతు విగ్రహాలు ఇక్కడ చూడముచ్చటగా కనిపిస్తాయి. P.C: You Tubeగర్భగుడి ద్వారం పై నవగ్రహాల్లో ఆఖరిది అయిన కేతువు విగ్రహం ఉంటుంది. ఈ విగ్రహం చుట్టూ మూడు పడగులతో ఉన్న పాము ప్రధాన ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. దీని పక్కన కూడా నిగినుల బొమ్మలు ఎన్నో ఉంటాయి. P.C: You Tubeఇక ఈ దేవాలయం ప్రముఖ శైవక్షేత్రం ఇక్కడి వైదాన్ని కొలుస్తే ముక్తి లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం అందువల్లే ఇక్కడి పరమేశ్వరుడిని ముక్తేశ్వరుడిని అంటారు. ఈ ఆలయంలో తాంత్రిక విద్యలు ఆరాధించే సాధువులు కూడా ఎక్కువగా కనిపిస్తారు. P.C: You Tubeఅన్నిటికంటే ముఖ్యంగా ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం రథోత్సవం జరుగుతుంది. ఆ సమయంలో ఇక్కడి ఆలయం నైరుతి దిశలో ఉన్న మారీచకుండం అనే కోనేటిలో స్నానం చేస్తే గొడ్రాళ్లకు కూడా సంతానం కలుగుతుందని నమ్ముతారు. అందువల్లే ఈ ఉత్సవానికి దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల వరకూ ఇక్కడికి వస్తుంటారు. P.C: You Tubeఒడిషా పర్యాటక శాఖ ప్రతి ఏడూ ఇక్కడ ముక్తేశ్వర నాట్యోత్సవాల పేరుతో మూడు రోజుల పాటు ఉత్సవాలను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ ఉత్సవాల్లో ప్రఖ్యాతిగాంచిన ఒడిస్సీ నృత్య కళాకారులు, కళాకారిణులు తమ నృత్యాలతో అలరిస్తారు.